| Produkcja |
Mikrorozmnażanie roślin jest możliwe dzięki wykorzystaniu techniki kultur
"in vitro", czyli "w szkle".
Postaram się przybliżyć jego przebieg - z konieczności w pewnym uproszczeniu. |
Rozmnażanie przebiega w kilku etapach, które w zależności od rodzaju rośliny ulegają pewnym modyfikacjom.
Rośliny lub ich części rosną na pożywkach w szklanych naczyniach w warunkach kontrolowanych - mają zapewnioną odpowiednią dla rodzaju rośliny intensywność oświetlenia, długość dnia, temperaturę i wilgotność powietrza. |
  |
| W skład pożywek wchodzą: sole mineralne, cukry, witaminy, regulatory wzrostu, dodatki organiczne i substancje zestalające pożywkę - np. agar. Całkowita sterylność środowiska jest warunkiem powodzenia rozmnażania i wzrostu
roślin in vitro na pożywkach zawierających wszystkie konieczne do tego celu składniki. Pożywki sterylizuje się termicznie ( w autoklawie ) lub przez filtrację, materiał roślinny odkaża się środkami chemicznymi zawierającymi aktywny chlor lub tlen oraz antybiotykami i innymi substancjami wspomagającymi odkażanie. Wszystkie manipulacje sterylnym materiałem roślinnym odbywają się w atmosferze sterylnego powietrza z zachowaniem szczególnych środków ostrożności - częsta sterylizacja narzędzi, miejsc cięcia, opalanie brzegów naczyń, etc. |
MIKROROZMNAŻANIE ROŚLIN Z RODZINY WRZOSOWATYCH
przebiega w naszym laboratorium w następujących etapach: |
ETAP 1.
Uzyskanie sterylnych kultur pożądanych odmian (inicjacja).
Polega na przeniesieniu na pożywki sterylnych fragmentów roślin i pobudzeniu ich do wzrostu. Fragmenty roślin używane do inicjacji kultur to pąki wierzchołkowe, boczne, szypułki kwiatowe, czasem fragmenty pędów z pąkami bocznymi.
W zależności od rodzaju i odmiany proces inicjacji trwa zwykle kilka miesięcy. |  |
ETAP 2.
Stabilizacja kultur.
Polega na zmniejszeniu rozmiarów pędów roślin i uzyskanie materiału o niezdrewniałych tkankach, który po wielokrotnym przekładaniu na odpowiednie pożywki zaczyna intensywnie rosnąć i pozwala rozpocząć rozmnażanie na skalę produkcyjną. Etap ten trwa od 3 miesięcy do 2 lat, zależnie od odmiany rozmnażanej rośliny. Przyjmujemy, że etap ten kończy się po uzyskaniu około 100 wieloroślinek lub 500 pojedynczych mikrosadzonek z odmiany. Na tym etapie rośliny nie posiadają korzeni - konieczne składniki pobierają powierzchnią stykającą się z pożywką lub zanurzoną w niej. |  |
ETAP 3.
Rozmnażanie na skalę produkcyjną.
Wieloroślinki dzieli się skalpelem na pojedyncze mikrosadzonki i umieszcza po kilkanaście sztuk na pożywce mnożącej zawierającej syntetyczne cytokininy (regulatory wzrostu konieczne w czasie rozmnażania) w kolbach lub słoikach. Etap ten trwa 4 - 10 tygodni i jest powtarzany wielokrotnie, aż do uzyskania pożądanej ilości roślin. Nie można ,,bez końca'' powtarzać tego etapu - kultury sterylne trzeba odnawiać. Główne przyczyny dla których konieczne jest odnawianie kultur roślin in vitro to utrata sterylności i dbałość o zdrowotność i duży wigor sadzonek otrzymanych metodą laboratoryjną. |
 |
ETAP 4.
Elongacja i przygotowanie
do ukorzeniania.
Ostatni etap przebiegający w warunkach sterylnych. Polega na umieszczeniu pojedynczych roślinek na pożywce zawierającej syntetyczne auksyny (regulatory wzrostu wspomagające wytwarzanie korzeni).
Mikrosadzonki powiększają swoje rozmiary.
Po 3 - 4 tygodniach opuszczają laboratorium i warunki sterylne. |
|
| AKLIMATYZACJA DO WARUNKÓW SZKLARNIOWYCH I POLOWYCH ROŚLIN POCHODZĄCYCH Z KULTUR IN VITRO. |
W czasie tego etapu produkcji mikrosadzonki uzyskane na pożywkach w laboratorium muszą wytworzyć własny system korzeniowy, funkcjonalny mechanizm transpiracji, warstwy ochronne tkanek i uruchomić własny, efektywny proces fotosyntezy - muszą zahartować się do warunków szklarni i szkółki. Rośliny wyjęte z pożywki są oczyszczane z jej pozostałości, płukane i zabezpieczane przed chorobami grzybowymi. |
 |
| Następnie rośliny wysadzane są do skrzynek wypełnionych czystym, kwaśnym torfem. Zapewniamy im wysoką wilgotność powietrza ( 100 % wilgotności wzgl.), temperaturę 22 - 25 °C i oświetlenie 16/24h. Mikrosadzonki po kilkunastu dniach wytwarzają korzenie, stopniowo obniżamy wilgotność powietrza, po 6 tygodniach skrzynki z roślinami odkrywamy całkowicie. |
 |
| Do palet rozsadowych wysadzamy rośliny po upływie ok. 8 tygodni od opuszczenia warunków sterylnych. Materiał handlowy, w multiplatach, gotowy do dalszego przesadzania uzyskuje się po kolejnych kilku miesiącach wzrostu zależnie od pory roku i odmiany. |
 
 
 |
Po kolejnym przesadzeniu uzyskujemy materiał handlowy w doniczkach p9.
 |
Tak, w dużym skrócie i uproszczeniu wygląda proces produkcji sadzonek w naszym gospodarstwie. Ponieważ rozmnażamy in vitro wiele roślin z różnych rodzajów, konkretne rozwiązania technologiczne mogą odbiegać od przedstawionego wyżej przebiegu.
T. Kusibab
|
